Overzicht van de relevante wetgeving
Ordonnantie van 20 juni 2013 betreffende een pesticidegebruik dat verenigbaar is met de duurzame ontwikkeling van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest:
Deze ordonnantie regelt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de openbare ruimte, in kwetsbare gebieden met een verhoogd risico voor de gezondheid (scholen, ziekenhuizen, speeltuinen, enz.) of voor het leefmilieu (Natura 2000-gebieden, natuurgebieden), in beschermingszones rond drinkwaterwinningen en in bufferzones langs waterlopen en verharde zones, ter bescherming van de kwaliteit van het oppervlaktewater. De ordonnantie bepaalt daarnaast de afwijkingsvoorwaarden en de diverse verplichtingen met betrekking tot het gebruiksregister, het afficheren en de afbakening voor professionelen die afwijken van de vastgestelde verbodsbepalingen. Ze stelt ook het kader vast voor de toepassing van de beginselen van geïntegreerde bestrijding en voorziet in de modaliteiten voor opslag, hantering en beheer van afval van gewasbeschermingsmiddelen.
De ordonnantie wordt uitgevoerd door een reeks van besluiten van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering die sinds 2015 werden aangenomen:
- Het besluit van 16 juli 2015 verduidelijkt de regels voor de opslag, de hantering en het beheer van gewasbeschermingsmiddelen door professionele gebruikers.
- Het besluit van 10 november 2016 stelt de regels vast voor de verplichte aanplakking (inhoud, formaat) en afbakening bij de toepassing van pesticiden die bij wijze van afwijking is toegestaan in ruimten die toegankelijk zijn voor het publiek.
- Het besluit van 10 november 2016 stelt de inhoud vast van het 'plan voor het gebruik van pesticiden' door beheerders van openbare ruimten, dat moet worden ingediend om in aanmerking te komen voor de afwijkingen die bij wijze van overgangsperiode worden toegestaan (die uiterlijk op 1 januari 2019 moet leiden tot de volledige stopzetting van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen).
- Het besluit van 10 november 2016 verbiedt het gebruik van pesticiden die glyfosaat bevatten over het volledig grondgebied van het gewest.
- Het besluit van 26 januari 2017 verbiedt het gebruik van pesticiden die fipronil of neonicotinoïden bevatten over het volledig grondgebied van het gewest.
- Het besluit van 31 maart 2017 omvat bepalingen over de organisatie van de examens, de basisopleidingen en aanvullende opleidingen in het kader van de fytolicentie .
- Het besluit van 23 november 2017 bepaalt de beschermingsmaatregelen voor zones met risico's voor het aquatische milieu en aquatische niet-doelwitorganismen.
- Het besluit van 20 december 2018 trekt het besluit van 26 januari 2017 in, en breidt het verbod op het gebruik van producten die neonicotinoïden bevatten, uit naar soortgelijke werkzame stoffen met hetzelfde werkingsmechanisme (waaronder sulfoximinen en butenoliden).
In 2024 heeft de Brusselse Hoofdstedelijke Regering drie nieuwe besluiten aangenomen:
Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 30 mei 2024 betreffende de toepassing van de algemene beginselen inzake geïntegreerde gewasbescherming
Het doel van dit besluit is om een beter kader te creëren voor de professionele praktijken in de landbouw en bij het beheer van parken en tuinen, volgens de principes van ecologisch beheer. Goede teeltpraktijken, agro-ecologische infrastructuren die gunstig zijn voor nuttige insecten en alternatieve methoden voor pesticiden krijgen de voorkeur. Chemische producten worden enkel als laatste redmiddel gebruikt.
Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 30 mei 2024 tot regulering van de verkoop van gewasbeschermingsmiddelen en tot vaststelling van de voorwaarden voor exploitatie van de voorraden gewasbeschermingsmiddelen
Vanaf juni 2025 moeten verkopers de zelfbediening van gewasbeschermingsmiddelen voor de tuin beperken tot de middelen met een laag risico voor de gezondheid en het milieu. Alle andere gewasbeschermingsmiddelen, die in België toegelaten zijn voor niet-professioneel gebruik, mogen nog steeds verkocht worden door bevoegde verkopers, maar zullen bewaard moeten worden in een afgesloten kast, achter een toonbank of in een opslagplaats. Verkopers zullen ook verplicht zijn om te informeren naar de behoefte van hun klanten, hen te herinneren aan de gebruiksvoorwaarden en hen, waar nodig, te voorzien van de gepaste beschermingsmiddelen.
Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 6 juni 2024 tot regulering van het gebruik van andere gewasbeschermingsmiddelen dan die met een laag risico
Vanaf juni 2025 zal alleen het gebruik van producten die officieel erkend zijn als “laag risico” nog toegelaten zijn in het Brussels Gewest. Er is een specifieke regeling voorzien voor landbouwers: voor hen geldt een overgangsperiode tot 2030 en na die datum zullen zij nog steeds producten mogen gebruiken die zijn toegelaten voor biologische landbouw. Afwijkingen blijven mogelijk.
Relevante links
Gewasbeschermingsmiddelen vermijden in de tuin
- Renature.brussels promoot alternatieven voor pesticiden, ecologisch tuinieren en acties voor meer biodiversiteit.
- Via MOOC Natuurstadpartners kan je gratis online opleiding volgen met advies over tuinieren zonder pesticiden.
- Het netwerk van Moestuingidsen ondersteunt de Brusselse moestuiniers en voorziet opleidingen.
- In de Participatieve agenda vind je alle evenementen van Leefmilieu Brussel, waaronder die over ecologisch tuinieren.
- De pagina Verbod op pesticiden in bufferzones geeft meer informatie over de bufferzones die van toepassing zijn in het Brussels Gewest.
Ondersteuning voor professionelen
- Nature Academy geeft gratis opleidingen (ook in het kader van de fytolicentie), onder andere over alternatieven en ecologisch beheer.
- De Natuurfacilitator kan ondersteuning bieden bij ecologisch beheer van de buitenruimte (contact nature@leefmilieu.brussels).
- Via "Good Food" subsidies wordt duurzame voedselproductie in Brussel gestimuleerd.