Na bespuiting van een gewas met een gewasbeschermingsmiddel moet minstens gewacht worden tot de spuitresten opgedroogd zijn en de kas voldoende geventileerd is, alvorens het veld of de kas te herbetreden.
Iemand die nadien in het behandelde gewas werkt, komt in contact met de opgedroogde residuen van dit middel op het gewas. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen, zelfs als de toepassing een aantal dagen of weken ervoor plaatsvond. Het risico is o.a. afhankelijk van de toxiciteit van het middel, de toegepaste dosis, de afbraaksnelheid van de residuen op het gewas en de duur en intensiteit van contact van de werker met het gewas. Om het blootstellingsrisico tot een aanvaardbaar niveau te brengen, is het vaak noodzakelijk dat een wachttijd in acht genomen wordt alvorens er zonder persoonlijke beschermingsmiddelen in het gewas gewerkt kan worden. Wanneer het naleven van de volledige wachttijd technisch niet mogelijk is, omdat bepaalde werkzaamheden (bijv. inspectie, snoeien, vruchtdunning, oogst) eerder uitgevoerd moeten worden, is het noodzakelijk dat beschermende handschoenen en/of basisbeschermingskledij gedragen worden tijdens deze activiteiten. Het strikt naleven en correct toepassen van deze risicobeperkende maatregelen is bepalend voor de bescherming van de gezondheid van de werkers en voor de geldigheid van de toelating voor het betreffende gebruik van het gewasbeschermingsmiddel.
Aangepaste voorschriften op de toelatingen
Om de noodzakelijke beschermingsmaatregelen bij werkzaamheden in een behandeld gewas te verduidelijken, werden 2 nieuwe waarschuwingszinnen opgesteld.
- Om de gezondheid te beschermen, is het noodzakelijk om [chemisch bestendige handschoenen en] basisbeschermingskledij (die armen en benen bedekt) te dragen bij kortstondig (minder dan 2u per dag) en weinig intens contact met het gewas (bijv. tijdens inspectie of irrigatie) [tot en met 1/2/3/4/7/10/14/21/28 dagen na behandeling].
- Om de gezondheid te beschermen, is het noodzakelijk om [chemisch bestendige handschoenen en] [basisbeschermingskledij (die armen en benen bedekt) / een lange broek] te dragen bij langdurig contact (meer dan 2u per dag) of bij intens contact met het gewas (bijv. bij onderhoud en/of oogst) [tot en met 1/2/3/4/7/10/14/21/28 dagen na behandeling].
Nota
- Alle activiteiten die langer dan 2 uur per dag duren, ongeacht of ze intens contact met het gewas omvatten of niet, vallen onder de tweede zin.
- Alle activiteiten die intens contact met het behandelde gewas omvatten, zelfs wanneer ze minder dan 2 uur per dag duren, vallen onder de tweede zin.
- Wanneer volgens de risicobeoordeling de aangegeven persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) langer dan 28 dagen na de toepassing van het gewasbeschermingsmiddel gedragen moeten worden, wordt er geen termijn vermeld in de zin. Bij afwezigheid van een termijn moeten de voorgeschreven PBM steeds tijdens de beschreven activiteit gedragen worden, ongeacht het moment waarop de behandeling van het gewas plaatsvond.
De nieuwe zinnen zullen geleidelijk aan op de toelatingen verschijnen. Ze worden sinds juni 2025 toegevoegd bij nieuwe toelatingen of vernieuwing van toelatingen en bij nieuwe gebruiken van bestaande toelatingen. Hierdoor zijn er tijdelijk verschillen mogelijk tussen gebruiken binnen een toelating, of tussen toelatingen van verschillende producten. We wijzen erop dat het gebruik van de nieuwe zinnen niet duidt op een groter risico voor een specifieke teelt of product, maar enkel een verduidelijking inhoudt voor de gebruiker van het gewasbeschermingsmiddel.
- In de eerdere waarschuwingszinnen werd voorgeschreven om PBM te dragen bij welbepaalde taken (inspectie/onderhoud/manipulatie/oogst), terwijl het risico in feite afhankelijk is van de handeling bij deze taak en de mate van fysiek contact met het gewas. Zo houdt inspectie vanuit een tractor een andere risico in dan inspectie wandelend doorheen het veld. En bij inspectie wordt ook al eens onkruid of een zieke plant uitgetrokken (onderhoud of manipulatie). Om beter overeen te komen met de handelingen in de praktijk, worden de voorschriften opgesplitst in 2 afzonderlijke zinnen waarin de activiteiten beschreven worden op basis van de intensiteit en de duur van contact met het gewas.
- Voorheen werden enkel beschermende handschoenen vermeld in waarschuwingszinnen voor de werker, omdat het dragen van basisbeschermingskledij als goede landbouwpraktijk verondersteld werd. Het blijkt echter dat het dragen van een overall of lange broek en hemd met lange mouwen in de praktijk sterk afhankelijk is van het weer. Om die reden wordt voortaan de vereiste tot het dragen van beschermende kledij expliciet vermeld wanneer dit noodzakelijk is volgens de risicobeoordeling van het gewasbeschermingsmiddel.
Ook wanneer dit (nog) niet expliciet vermeld is op het etiket, wordt aanbevolen om uit voorzorg altijd basisbeschermingskledij te dragen bij werkzaamheden in een behandelde teelt. Deze kleding beschermt het lichaam tegen blootstelling aan opgedroogde spuitresiduen, en is in het bijzonder belangrijk wanneer niet exact gekend is welke gewasbeschermingsmiddelen op welk moment toegepast werden in de teelt. Daarnaast beschermt de kledij ook tegen blootstelling aan UV-straling en tegen insecten. - Tenslotte wordt in de waarschuwingszinnen de termijn na toepassing van het gewasbeschermingsmiddel aangegeven waarbinnen de vermelde PBM verplicht gedragen moeten worden. Deze termijn komt per definitie overeen met de wachttijd waarvan sprake in de inleiding. Pas na deze wachttijd kan de werker volgens de risicobeoordeling zonder PBM het perceel betreden en het gewas manipuleren. Het invoeren van een wachttijd voor bepaalde activiteiten is steeds te verkiezen boven het dragen van PBM.
Graag verwijzen we naar deze pagina voor meer uitleg over:
- de activiteiten die weinig intens of intens contact met het gewas omvatten
- basisbeschermingskledij en chemisch bestendige handschoenen
- de verantwoordelijkheid van de werkgever, risicoanalyses en de hiërarchie van preventiemaatregelen voor gezondheid en veiligheid op het werk (het STOP-principe) waarin PBM de laatste optie is
- courante misvattingen over het risico bij herbetreding in een opgedroogd perceel en bij de oogst
- de resultaten van onze bevraging over de haalbaarheid van risicobeperkende maatregelen bij werkzaamheden in een behandeld gewas, en de consequenties hiervan voor toelatingen.
